@article {120, title = {Dialectverandering: Lexicon versus morfologie versus klankcomponenten}, year = {2009}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Op basis van fonetische transcripties van opnamen die gemaakt werden in 2008 en 2009 bestuderen we veranderingen in 20 lokale Nederlandse dialecten . In elke plaats werden twee oudere mannen (conservatieve sprekers) en twee jongere vrouwen (innovatieve sprekers) opgenomen. Op basis van dit materiaal (waarin lexicon, morfologie en klankcomponenten onderscheiden zijn) willen we de volgende vragen beantwoorden:

Veranderen de dialecten? Welke taalcomponent verandert het meest? Groeien dialecten naar elkaar toe? Convergeren dialecten naar het Standaardnederlands? Convergeren dialecten die sterk verschillen van het Standaardnederlands relatief sterker aan de standaardtaal dan dialecten die betrekkelijk verwant zijn aan het Standaardnederlands? Wat zijn de belangrijkste voorspellers voor dialectverandering?

}, author = {Wilbert Heeringa and Frans Hinskens} } @article {311, title = {Klankverandering in Nederlandse dialecten: 1874 versus 1996}, year = {2008}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Amsterdam, The Netherlands}, abstract = {

In 1874 publiceerde Johan Winkler zijn Algemeen Nederduitsch en Friesch dialecticon, een tweedelig werk met daarin 186 vertalingen van de gelijkenis van {\textquoteright}de verloren zoon{\textquoteright} in dialecten in Nederland, het noorden van Belgi{\"e} en het westen van Duitsland. In 1996 werd het werk van Winkler herhaald door Harrie Scholtmeijer. Hij verzamelde 81 vertalingen van de parabel in dialecten in Nederland. 74 van deze plaatsen zijn ook in het werk van Winkler vertegenwoordigd. Heeringa \& Nerbonne (2000) gebruikten het materiaal van Winkler en Scholtmeijer om dialectverandering te meten, en om convergentie en divergentie tussen dialecten vast te stellen (Auer et alii 2005). Van de 74 vari{\"e}teiten die in beide corpora voorkomen kozen H\&N er 42 {\textendash} inclusief Standaardnederlands en Standaardfries {\textendash} en converteerden de orthografische transcripties naar {\textendash} tamelijk brede {\textendash} fonetische transcripties. Zij maten uitspraakafstanden tussen dialecten en ten opzichte van het Standaardnederlands. Uitspraakafstanden werden gemeten met de Levensthein afstand (d.i. een tekenreeksbewerkingsafstand).

De manier waarop dialectverandering van invloed kan zijn op het gesproken taalgebruik wordt uitgebreid besproken door Hoppenbrouwers (1990): door de invloed van het Standaardnederlands en door wederzijdse be{\"\i}nvloeding gaan dialecten meer op elkaar lijken en versmelten gaandeweg tot grotere gehelen, aangeduid als {\textquoteleft}regiolecten{\textquoteright}. In dit verband komen minstens vier vragen op. Allereerst, welke dialecten convergeren naar het Standaardnederlands? Deze vraag is al beantwoord door Heeringa \& Nerbonne (2000). Vervolgens, welke dialecten convergeren naar naburige dialecten zodat regiolecten ontstaan? We willen deze vraag beantwoorden en proberen te verklaren waarom sommige dialecten wel convergeren met aangrenzende dialecten, en anderen juist niet. Een derde vraag is of de gegevens uit 1996 grotere dialectgroepen suggereren dan de gegevens uit 1874. Om deze vraag te beantwoorden worden de dialecten geclassificeerd op basis van zowel de gegevens uit 1874 als op basis van de gegevens uit 1996. We verwachten dat het aantal natuurlijke groepen in 1996 kleiner is dan in 1874. Ten slotte maken we een inventarisatie van de meest frequente klinkerveranderingen die niet het gevolg kunnen zijn van {\textquoteright}vernederlandsing{\textquoteright} en bekijken inhoeverre die stroken met de principes die werden voorgesteld door Labov (1994).

Referenties

}, author = {Wilbert Heeringa and Frans Hinskens} }